بخش نخست — مبانی و زبان مشترک هوش مصنوعی

بخش نخست شالودهٔ مفهومی و واژگانی کل کتاب را می‌سازد و بر دو سند استوار است:

• فصل «مبانی هوش مصنوعی» برگرفته از سند مشترک AAAS و NIST با عنوان «Artificial Intelligence – Foundational Issues and Glossary» است؛ سندی از نوع مطلب آموزشی که در وضعیت نهایی (Final) در سپتامبر ۲۰۲۲ (شهریور ۱۴۰۱ تا مهر ۱۴۰۱) منتشر شده است. این فصل توضیح می‌دهد که AI چیست، چه ویژگی‌هایی دارد، عناصر و چرخهٔ حیات یک «سامانه هوش مصنوعی» (AI system) چه هستند، عملکرد چگونه سنجیده می‌شود و محدودیت‌های ذاتی — عدم قطعیت و خطا، سوگیری، تاریک‌ساختگی و امنیت — کدام‌اند.
• فصل «واژه‌نامه» برگرفته از سند «NIST AI 100-3 — The Language of Trustworthy AI: An In-Depth Glossary of Terms» است؛ سندی نهایی (Final) که در مارس ۲۰۲۳ (اسفند ۱۴۰۱ تا فروردین ۱۴۰۲) از سوی آزمایشگاه فناوری اطلاعات NIST منتشر شده و تعریف‌های ژرف اصطلاحات AI اعتمادپذیر را گرد آورده است.

سند آموزشی AAAS-NIST در اصل برای قضاوت و جامعهٔ حقوقی ایالات متحده نوشته شده و از زبانی در دسترس بهره می‌گیرد؛ واژه‌نامهٔ NIST AI 100-3 مرجع دقیق‌تری برای تعریف‌هاست. این دو مکمل یکدیگرند و تسلط بر آن‌ها پیش‌شرط فهم بخش‌های حاکمیتی و مدیریتی کتاب است.

پیش‌نیاز فنی خاصی برای این بخش لازم نیست و آشنایی عمومی با مفاهیم فناوری اطلاعات کفایت می‌کند. در لایهٔ تدوینگر این کتاب پیشنهاد می‌شود:

• نخست فصل «مبانی» را از ابتدا تا انتها بخوانید؛ زیربخش‌های آغازین دربارهٔ چگونگی کارکرد و تعریف AI زمینهٔ بحث‌های بعدی را فراهم می‌کنند.
• زیربخش‌های چرخهٔ حیات، از «انتخاب مورد کاربرد» تا «استقرار و پایش»، را با دقت بیشتری مرور کنید؛ این توالی چارچوب سازمان‌دهی بسیاری از فصل‌های بعدی کتاب است.
• فصل «واژه‌نامه» را یک‌باره از ابتدا مرور کنید و از آن پس همچون مرجع پشت میز بهره ببرید؛ هرگاه در فصل‌های بعد با اصطلاحی تازه روبه‌رو شدید، نخست به این واژه‌نامه بازگردید.
• خوانندگان حقوقی می‌توانند مطالعهٔ دقیق پیوست «مرور مقررات جهانی» را به فصل‌های تنظیم‌گری کتاب موکول کنند؛ این پیوست صرفاً نمونه‌وار است و چشم‌انداز تنظیم‌گری AI به‌سرعت تغییر می‌کند.

جدول زیر نشان می‌دهد تمرکز هر نقش بر کدام زیربخش‌ها بیشترین بازده را دارد:

این تقسیم‌بندی صرفاً پیشنهاد تدوینگر برای اولویت‌گذاری زمان مطالعه است و الزامی از سوی منابع نیست؛ همهٔ مخاطبان به خواندن کامل هر دو فصل تشویق می‌شوند.

• سند مبانی در اصل برای قضاوت و جامعهٔ حقوقی ایالات متحده تدوین شده و نمونه‌های آن به آن بستر مربوط است؛ مفاهیم بنیادین آن قابل تعمیم است، اما هنگام تطبیق با سازمان خود در نظر داشته باشید که ممکن است بسته به صنعت و مقررات حاکم، الزامات دیگری نیز اعمال شود.
• طبقه‌بندی مخاطبان و ترتیب مطالعهٔ پیشنهادی این راهنما از لایهٔ تدوینگر است و جنبهٔ اختیاری دارد.
• پیوست «مرور مقررات جهانی» بر پایهٔ متن منبع فهرستی تمثیلی است و به‌روز نگه‌داشتن آن نیازمند پژوهش منظم خواننده است؛ به همین دلیل نباید آن را بازتاب وضعیت روز مقررات تلقی کرد.