رفتن به محتوای اصلی
کهن‌دژکتاب مرجع هوش مصنوعی
منابعاعتبارسنجی
فهرست این فصلبخش ۵، فصل ۴۱ — صفحهٔ ۲ از ۲

بخش ۵، فصل ۴۱ — صفحهٔ ۲ از ۲

کاربرد در سازمان‌های ایرانی: ارزیابی هوش مصنوعی مولد و مدیریت محتوای مصنوعی

متن اصلی فارسی با منشأ، شناسه و پیوند استناد پایدار.

برای تیم فنی: معماری، ارزیابی خودکار و لایه‌های دفاعی

کاربرد در سازمان‌های ایرانی
  • معماری و چرخهٔ عمر: همهٔ فراخوانی‌های مدل (داخلی یا ابری) را از یک دروازهٔ API با احراز هویت و محدودسازی نرخ عبور دهید؛ محیط ارزیابی را از عملیات جدا کنید؛ پرامپت‌های سیستمی و پیکربندی RAG را نسخه‌دار کنید و پس از هر تغییر مدل یا پرامپت، آزمون رگرسیون روی مجموعهٔ آزمون مرجع اجرا کنید؛ برای هر سرویس، قطع اضطراری دسترسی تعریف و تمرین کنید.
  • RAG و کنترل دسترسی: حقوق کاربر را در لایهٔ بازیابی اعمال کنید (فیلتر سند-به-سند) تا بازیابی سندی محرمانه‌تر از سطح دسترسی کاربر برنگرداند؛ منشأ اسناد ورودی پایگاه دانش را کنترل کنید تا مسموم‌سازی داده/RAG ممکن نشود؛ لاگ بازیابی را نگه دارید.
  • ارزیابی فنی: مجموعه‌های آزمون مرجع و نتایج داوری انسانی را در مخزن نسخه‌دار نگه دارید؛ سنجه‌های خودکار را فقط برای غربال اولیه به کار ببرید و تصمیم نهایی را به داوری انسانی با معیار مصوب بسپارید.
  • لایه‌های دفاعی: در برابر تزریق پرامپت، دستور و داده را جدا کنید و مجوز ابزارهای در دسترس عامل‌ها را با اصل کمترین اختیار در IAM قید کنید؛ برای نشت داده، پاک‌سازی خروجی و قواعد DLP؛ برای استخراج مدل، محدودسازی نرخ و رصد الگوهای پرسش؛ برای زنجیرهٔ تأمین مدل، ثبت نسخه و چک‌سام و دریافت از منبع معتبر؛ برای امنیت API، احراز هویت و مجوزدهی سخت‌گیرانه در همهٔ نقاط پایانی.
  • لاگ و پایش: پرسش و پاسخ (با رعایت حریم خصوصی)، شناسه و نسخهٔ مدل، کاربر و نتیجهٔ پاک‌سازی را لاگ کنید و به SIEM متصل نمایید؛ در SOC برای الگوهای تزریق، خروجی ناموافق و حجم غیرعادی قاعدهٔ هشدار تعریف کنید.
  • DevSecOps: آزمون‌های امنیتی و رگرسیون را در خط لولهٔ CI جاسازی کنید تا انتشار عمده بدون گذر از دروازهٔ ارزیابی ممکن نباشد.
  • محتوای مصنوعی ورودی: برای مدارک و رسانه‌های حساس، فرایند راستی‌آزمایی منشأ و ابزار بررسی آماده نگه دارید و نتیجه را در فرم رخداد ثبت کنید.

فرم پیشنهادی TPL-P05-2 برای ثبت یکدست رخدادها و شواهد آن‌ها، در همین بخش ارائه شده است.

نمونه فرم — فرم گزارش رخداد هوش مصنوعی و محتوای مصنوعی (نمونهٔ پیشنهادی تدوینگر) (نمونه پیشنهادی تدوینگر بر پایه مفاهیم مطرح‌شده در منابع این فصل)

فیلدEnglishتوضیحنمونه
شناسه و تاریخ رخدادincident_id_and_dateکد یکتا و زمان وقوع یا کشف رخدادINC-P05-007؛ تاریخ کشف: ۱۴۰۴/۰۸/۱۲
نوع رخدادincident_typeدستهٔ رخداد: خطای خروجی، تزریق پرامپت، نشت داده، محتوای جعلی ورودی و موارد مشابهمحتوای جعلی احتمالی در مدرک ادعای خسارت
مورد کاربرد و سامانهٔ مرتبطrelated_use_caseارجاع به شناسهٔ مورد کاربرد و سامانهٔ درگیرUC-P05-003؛ سامانهٔ رسیدگی ادعا
شرح رخداد و نحوهٔ کشفdescription_and_detectionروایت کوتاه رخداد و اینکه چگونه و توسط چه کسی کشف شدکارشناس ادعا ناهماهنگی نور و بافت تصویر را گزارش کرد
اثر و طرف‌های درگیرimpact_and_stakeholdersاثر واقعی یا بالقوه و ذی‌نفعان متأثرریسک پرداخت ناموجه؛ مشتری و واحد پرداخت خسارت
اقدام فوری و مهارcontainment_actionsاقدامات انجام‌شده برای محدودسازی رخدادتوقف رسیدگی خودکار پرونده و ارجاع به بازبینی دستی
شواهد و لاگ‌هاevidence_and_logsلاگ‌ها، فایل‌ها و مستندات پشتیبان، با ملاحظات حفاظت از شواهدفایل اصلی، لاگ کاربری کارشناس، خروجی ابزار بررسی
اعلان‌های انجام‌شدهnotificationsواحدها و اشخاص مطلع‌شده و زمان اعلاناعلام به SOC و مدیر ریسک در همان روز
اقدام ریشه‌ای و درس‌آموختهroot_action_and_lessonریشهٔ یابی‌شده، اقدام اصلاحی و درس‌آموختهٔ سازمانیافزودن مرحلهٔ راستی‌آزمایی منشأ به روش رسیدگی؛ آموزش کارشناسان
وضعیت بستن و تصویب‌کنندهclosure_and_approverوضعیت نهایی، تاریخ بستن و شخص تصویب‌کنندهبسته‌شده؛ تصویب: CISO و مدیر ریسک
استناد

محمدعلی کهن‌دژ، راهنمای جامع حاکمیت، امنیت و مدیریت ریسک هوش مصنوعی، شناسه بخش: KDJ-AI-2026E1-P05-C41-S10

شناسهٔ محتوا KDJ-AI-2026E1-P05-C41-S10-1AF4F660

پیوند مستقیم این بخش